Posts Tagged ‘ textiel ’

Nog wat verfplanten

De afgelopen paar maanden heb ik nog een zwik natuurlijke verfstoffen uitgeprobeerd. Een korte samenvatting van het resultaat:

  • Hibiscusthee. Ik vind het spul (uit een kerstpakket) niet echt lekker, maar het levert wel een fraaie dieprode vloeistof op. Die ook een fraai paars lapje oplevert. Niet uitspoelen levert de mooiste kleur, als je het na het verven wel uitspoelt wordt het meer pastellig oudroze.

    Met hibiscusthee geverfde lapjes

    Met hibiscusthee geverfde lapjes. Links uitgespoeld, rechts niet uitgespoeld.

  • Citroensap. Dit was een wat andere verfmethode: citroensap kleurt bruinig als je het verhit. Een paar drupjes op mijn lapje kleurden onder de hete strijkbout snel geelbruin. Eigenlijk precies zoals je vroeger met citroensap als onzichtbare inkt schreef die op de verwarming of na strijken pas leesbaar werd.
    Het resultaat is wat vlekkerig, omdat de stof het sap nogal goed absorbeerde. Maar het zou mogelijk moeten zijn om een subtieler stippeltjespatroon te produceren op minder absorberende stof.

    Met citroensap geverfd lapje.

    Met citroensap geverfd lapje.

  • Bieten. Het met een paar bietenschillen meegekookte lapje werd prachtig donkerroze. Het niet uitgespoelde lapje dan. Onder de kraan spoelde vrijwel alle kleurstof er weer uit.

    Met bieten geverfd lapje.

    Met bieten geverfd lapje.

  • Afrikaantjes. Een hele goeie dit. Met een handvol bloemen werd mij lapje mooi diepgeel. Na onderdompeling in roestwater (waarover zometeen meer) werd het fraai olijfgroen.

    Met afrikaantjes geverfde lapjes. Links alleen afrikaantjes, links na een onderdompeling in roestwater.

    Met afrikaantjes geverfde lapjes. Links alleen afrikaantjes, links na een onderdompeling in roestwater.

  • Eikels. Een van de meer spectaculairdere kleurveranderingen kwam van de eikels. Een uurtje meekoken met een zwik eikels levert een niet al te spannende lichtbruine kleur op.
    Verven met eikels

    Verven met eikels

    Het magische moment komt als je het lapje vervolgens onderdompelt in roestwater. Binnen een paar seconden kleurde het lapje donkergrijs. Heb je trouwns minder geconcentreerd roestwater, dan duurt het wel wat langer (minuten tot een halfuurtje of zo), maar in dit geval ging het bijna onmiddellijk. Indrukwekkend.

    Lapjes geverfd met eikeld. Rechts alleen eikels, links na onderdompeling in roestwater.

    Lapjes geverfd met eikeld. Rechts alleen eikels, links na onderdompeling in roestwater.

Dat roestwater bevat een hoop ijzer, wat bindt aan bepaalde stoffen in de natuurlijke verf, waardoor die van kleur veranderen (en als ik het goed begrijp ook kleurechter zijn). Het is heel makkelijk te maken door een handvol stukken roestig ijzer (oude schroeven en moeren dergelijke) in een flinke afsluitbare pot met een kopje azijn en wat water een week of twee te laten trekken tot het oranje is. Mijn pot kon niet dicht omdat er lange spijkers uit staken, en de azijn had ook al wat dubieuze vlokken, dus na een paar dagen was het een ranzig geheel geworden. Maar het werkte desalniettemin uitstekend.

Ranzige roestprut

Ranzige roestprut

Afgegoten ziet het er al beter uit

Afgegoten ziet het er al beter uit

Eiekels + roest = leisteengrijs

Eiekels + roest = leisteengrijs

Advertenties

Roestverven

Hatsa, nog een manier om kleur op een lappie stof te krijgen: met roest.

  • Men neme een lap stof en drenke het goed in water met een flinke scheut azijn.
  • Verzamel dat een aantal roestige dingen. Iets met een herkenbaar vormpje is mooi: tandwielen, bouten, schroeven.
  • Leg je natte, azijnige lap op een plank, of plastic deksel of zo.
  • Schik de roestige voorwerpen op je lap.
    Roestverven
  • Sprenkel er nog wat azijn overheen.
  • Schuif het geheel in een plastic zak en leg het een paar uur (of langer) op een warme plek.
  • Na verloop van tijd komen er roestige vlekken op je stof, als je geluk hebt in een gezellig patroon.
  • Spoel je lap uit, zodat de azijn eruit gaat.
  • Klaar!

Supersimpel, en toch weer leuk om te zien wat eruit komt.

Roestverven

Een beetje een suffig patroon, want ik kon niet zo veel roestig spul vinden, en had geen geduld om het wat langer te laten liggen. Maar je ziet wat ik bedoel.

Huis-tuin-en-keukenscheikunde

Dat natuurlijk verven is een leuke hobby. Inmiddels zijn er al aardig wat planten in de pan gegaan, met wisselend succes. De brandnetel bijvoorbeeld, werd vlekkerig viesgroenig, en ook de zuring, die volgens internet roze zou kleuren, werd wat vlekkerig modderig groenbruin.

Met brandnetel geverfd lapje.

Met brandnetel geverfd lapje (in het echt groener dan op de foto).

RIMG3103

Met zuring geverfd lapje.

Met zuring geverfd lapje. Links (in het echt iets warmer bruin) een dag en nacht geweekt, met een schepje soda, rechts (in het echt wat groen-grijziger) zonder soda een nachtje laten staan.

Inmiddels heb ik bij de drogist een blokje aluin gekocht (2 euro voor 175 gram). Daarin heb ik mijn lapjes een uurtje doorgekookt, en het vervolgens een nachtje in het aluinwater laten afkoelen, in de hoop dat dat voldoende beits is om mijn kleurtjes vast te houden. Niet dat ik die proeflapjes nu vaak in de was zal gooien, maar toch.

Aluin

Blokje aluin, met een oude rasp ongeveer een theelepel vanaf geraspt, om één hydrofiele luier mee te beitsen.

 

De uienschillen gaven wel een uitstekend resultaat. Een uurtje meekoken gaf een fijne oranjebruine tint, van meekoken en dan een hele nacht weken werd hij prachtig warmbruin.

RIMG3096

Met uienschillen geverfd lapje.

Met uienschillen geverfd lapje. In het echt warmer bruin. De linker, lichte kleur is na een uurtje meekoken en dan uitspoelen, de rechter, donkere kleur is na een uurtje meekoken, en dan nog een dag en nacht in het kookwater naweken, en uitspoelen.

Dan waren er de bloemen van de guldenroede, die mooi zachtgeel gaven.

Met guldenroede geverfd lapje.

Met guldenroede geverfd lapje.

Het leukste waren de onverwachte uitkomsten. De rode ui bijvoorbeeld, gaf geen roodachtige tint, maar een prachtig diep gifgroen. Vreemd genoeg werd het lapje dat ik uitspoelde donkerder van kleur dan het lapje dat ik zo liet opdrogen. Misschien was bij dat tweede lapje de meeste kleurstof all door het eerste lapje opgenomen? En de groene tint komt misschien doordat het een verse, net geoogste ui was? Het schreeuwt om meer experimenten!

Met rode ui geverfde lapjes

Met rode ui geverfde lapjes. Links wel uitgespoeld, rechts niet uitgespoeld.

Eentje waar ik niet snel zelf op zou zijn gekomen: weekwater van zwarte bonen. Werkt wondergoed om een mooie kleur blauw te krijgen. Langer laten staan had weinig effect, maar van een schepje soda bij het weekwater werd het lapje meer lila. Ergens in mijn achterhoofd komen half vergeten herinneringen aan scheikunde- en biologielessen over zuren en basen op…

Met weekwater van zwarte bonen geverfde lapjes.

Met weekwater van zwarte bonen geverfde lapjes. Links alleen weekwater (in het echt wat blauwer dan op de foto), rechts wat meer lila met een schepje soda erbij.

Een van de meer verrassende verfstoffen vond ik de avocadoschillen (pitten doen het ook, maar die had ik al weggemikt). Ik houd wel van avocado’s , dus het was een kleine opoffering om er een paar op te eten om de schillen te kunnen gebruiken. Ik had van die wat bruinige, bobbelige. Ze lagen een paar dagen voor ik eraan toekwam, maar als je ze goed leegschraapt drogen ze verder hard op en gaat het niet schimmelen of zo. Aan de kook gebracht werd het water al snel dieproze. De megekookte en nog een dag of wat nageweekte lapjes werd prachtig oudroze.  Inmiddels had ik weer wat meer research gedaan, en ontdekt dat de kleur ook wat fixeert als je het vochtige lapje droogd onder een heet strijkijzer. Inderdaad is de kant van een lapje dan (zo uit de verf en nagespoeld) in direct contact was met het hete ijzer wat donkerder dan de andere kant (en een niet-gestreken maar zo opgedroogd lapje).

Avocadoschillen

Avocadoschillen, een dag of wat gedroogd.

Met avocadoschil geverfd lapje.

Met avocadoschil geverfd lapje. De donkere kant is in direct contact geweest met het hete stijkijzer, de lichte kant is de achterkant.

Het zijn meest geen al te uitgesproken kleuren, en ik moet maar even afwachten hoe kleurecht het allemaal is (niet erg, vermoed ik), maar intussen vermaak ik me uitstekend met het spelen met kleurtjes.

Natuurlijk verven

Door al mijn anthotype-experimenten ben ik geïnteresseerd geraakt in het verven van textiel met natuurlijke kleurstoffen. Ik had er al eerder eens wat over gelezen, maar gedreven door verveling en plotselinge daadkracht ben ik nu eens daadwerkelijk aan de slag gegaan. Bij de Zeeman kocht ik een paar hydrofiele luiers: dunne 100% katoen voor een paar euro. Op weg naar huis plukte ik een lading rode papavers uit de berm. Die hadden eerder bij de anthotypes een donkerrode kleurstof geproduceerd, dus dat leek we wel geschikt om mee te beginnen. Het materiaal was dus binnen.

Papaverblaadjes

De luier veranderde in een stapel kleine proeflapjes, want het einddoel is natuurlijk een staalkaart met verschillende kleuren van verschillende planten. Die lapjes gingen in een pak water met een flinke scheut azijn, want katoen moet voorbehandeld worden wil de natuurlijke verf goed pakken. Terwijl de stof stond te koken, deed ik wat meer research, en ontdekte dat ik beter aluin kon gebruiken, dat werkt veel beter. Dat is gelukkig gewoon te krijgen bij de drogist.

Lapje in de papaverkleurstof

De kleurstof maakte ik door de bloemblaadjes met wat water op te zetten en aan de kook te brengen. Het resultaat was een diep roodpaarse vloeistof. Een eerste lapje verdween de pan in om een paar minuten door te koken. Tot ik het vervolgens uitspoelde bleek dat de azijn inderdaad niet heel goed werkt, want de meeste kleurstof spoelde er meteen weer uit. Het resultaat was een lichtroze lapje.

Lichtroze lapje, met rode papaver gekleurd

In het laagje kleurstof dat overbleef, heb ik toen nog twee lapjes in de week gezet, in de hoop dat een langer verfbad een diepere kleur oplevert.

Lapjes in de week in kurkuma- en papaverkleurstof

Omdat dit toch een licht onbevredigend resultaat had gegeven, probeerde ik het met een geheide knaller: kurkuma, ofwel geelwortel. Te vinden in elk keukenkastje (toch? Als je van Indonesisch koken houdt vast wel). Een flinke lepel kurkuma in een halve liter water gaf een diepgele verfstof. Het lapje dat even werd meegekookt werd ook schitterend goudgeel, en bleef dat zowaar ook na uitspoelen. Een tweede lapje werd ook nog in de week gezet, om te zien of dat nog verschil maakt.

Knalgeel lapje, gekleurd met kurkuma

Het resultaat van langer (nacht en dag erbij) in de verf laten staan was niet heel schokkend. Knalgeel blijft knalgeel, en lichtrze is misschien een heeel klein beetje minder licht roze.

Ik kleurde ook nog wat velletjes papier, en wat strengen raffia, om te zien wat dat zal opleveren. In elk geval leuk materiaal om een boekje van te binden hoop ik.

Met papaver en kurkuma gekleurd papier

Ik heb zin in meer experimenten, met nieuwe planten, en met aluin. Dit alles natuurlijk met het ultieme langetermijndoel om ooit nog eens te leren spinnen en dan mijn eigen wol te verven en tot truien te breien. Als ik met pensioen ben of zo.

 

Experimenten met cyanotypes op stof

Het eerste experiment met cyanotypie op textiel was een succes. Tijd dus voor de volgende stap. Het lijkt me erg gaaf om T/shirts te maken met cyanotypes erop. Alleen dat wassen… De internets vertellen me dat een cyanotype niet tegen wasmiddel met fosfaat, bleek en/of natrium kan. Tijd voor een proeflapje. Bij het maken van papier voor cyanotypes had ik ook wat lapjes T-shirtstof met chemie behandeld. Daar dus maar eens een afdruk mee gemaakt.

Cyanotypie op stof

Niet slecht. Volgende stap in het experiment: in de was ermee. Gewoon bij de rest, met het wasmiddel dat ik altijd gebruik. Resultaat:

DSCF4665

Auw. Bij nader inzien had ik beter eerst het pak wasmiddel kunnen bekijken, want daar stond ook gewoon op dat er fosfaat in zit. < 5% weliswaar, maar dat is blijkbaar al genoeg. Gelukkig wist alternativephotography.com me te vertellen dat je een weggebleekte cyanotypie nog kunt redden door hem te kleuren met bijvoorbeeld thee. Het proberen waard, dus mijn lapje in een bak sterke thee een uur of drie laten trekken. Af en toe even omroeren en peuren om alles goed doortrokken te maken van de thee. Het resultaat na drogen:

DSCF4669

De frisblauwe kleur is veranderd in ietwat modderig bruin, maar het beeld is wel weer terug. Dit kan je trouwens ook met papieren afdrukken doen, al moet je ze dan wel even voorbleken met een klein drupje bleekmiddel in water. Heb ik nog niet geprobeerd overigens.

Volgende stap: weer een rondje wassen, dit keer met fijnwasmiddel. Voor extra wetenschapskudos dit keer wat systematische gewerkt. Mijn nieuwe cyanotypie op stof in drie stukjes geknipt:

In stukjes geknipte cyanotypie

 

Daarna één stukje apart gehouden als referentiestukje, één stukje gewassen in goedkope euroshopper fijnwasmiddel, en één stukje gewassen in dure Care Plus afbreekbare biozeep.

De twee wasmiddelen

 

Het resultaat: je moet heel goed kijken om te zien dat het ongewassen strookje ietsje donkerder is. Hoopvol voor de T-shirtmakerij!

Gewassen cyanotypie

Cyanotypie op stof

Nadat het eerste cyanotypie-experiment zo glorieus gelukt was, konden we het experiment wel wat uitbreiden. Het leuke van zelf je fotopapier maken, is dat het niet per se papier hoeft te zijn. Rommelend naar wat oude kranten kwam ik een linnen tasje tegen. Hmm….

Linnen tasje

Ik wilde maar één kant bedrukken, dus om doordrukken te voorkomen eerst een plastic zak aan de binnenkant gestopt. Vervolgens net als bij papier de stof met een sponsje ingekwast met mijn chemische goedje. Goed laten drogen in het donker, en bij de eerste zonnige dag met een negatief erop een minuut of vijf in de zon.  Na uitspoelen onder de koude kraan bleek dat het nog wel iets langer had gekund, maar toch, een heel leuk resultaat!

Tasje met cyanotypie erop De oorspronkelijke foto

Volgende stap: T-sirts maken. Maar dan moet ik eerst even uitzoeken hoe goed de cyaanopdruk nu echt tegen wassen kan. Volgens dit artikel hoeft het niet noodzakelijk al na een paar wasbeurten verloren te zijn, mits je zeep zonder fosfaat, bleekmiddel of natriumcarbonaat gebruikt. We gaan het eens testen met een proeflapje denk ik…