Posts Tagged ‘ caffenol ’

Caffenol standontwikkeling

Gedroogde paddenstoel met Minolta Dynax 7000i en Lomography Earl Grey, ontwikkeld in caffenol.

Gedroogde paddenstoel met Minolta Dynax 7000i en Lomography Earl Grey, ontwikkeld in caffenol.

Na de succesvolle experimenten met caffenol van twee jaar terug, was het tijd voor een volgende stap in mijn caffenolreis: de standontwikkeling. Caffenol is mooi spul, maar ik werd op een gegeven moment wel wat moe van al dat gekiep. Je staat zo een halfuur aan het aanrecht zo’n ontwikkeltankje te bewegen. Gedoe. Met standontwikkeling laat je je film gewoon een uur in de ontwikkelaar stilstaan en klaar is kees. In theorie dan, het is altijd weer afwachten hoe zoiets in de praktijk uitpakt.

Ook een mooie gelegenheid om de Minolta Dynax eens uit de mottenballen te vissen en eens te kijken wat de bijbehorende macrolens kan. Ik begon dus maar eens met een half rolletje vol te schieten. Mocht de ontwikkeling dan mislukken, is er niet meteen een hele rol verpest.

Volgende stap was om een bakje soda een paar uur op lage temperatuur in de oven te zetten om te drogen. Het caffenol gaat namelijk uit van gedehydrateerde soda, en mijn goedkope huishoudsoda is dat niet. Maar na een paar uur op 50 graden was er toch redelijk wat vocht uit verdwenen en vond ik het wel best.

Voor standontwikkeling is het wel belangrijk dat de film helemaal onder water staat, want de film wordt bij het ontwikkelen niet gekiept. Neem je de voor mijn ontwikkeltank gebruikelijke hoeveelheid, dan wordt alleen de onderste helft van de film ontwikkeld. Ik moest mijn recept dus verdubbelen en gebruikte

  • 700 ml water
  • 10 theelepels oploskoffie
  • 8 theelepels soda
  • 1 theelepel ascorbinezuur (vitamine C)
  • een snuf zout (waarvan ik gokte dat het een kleine gram was)

Dat zout is nieuw, maar ik had gelezen dat het bij standontwikkeling aan te raden is om een klein beetje (gejodeerd!) zout toe te voegen. Dat schijnt voor een gelijkmatige ontwikkeling te zorgen.

Ik weekte de film een paar minuten voor met gewoon water. Toen deed ik de ontwikkelaar in de tank, kiepte een halve minuut lang, en liet de tank daarna een half uur staan. Na een halfuur kiepte ik één keer (waarmee het strikt genomen veranderde in semi-standontwikkeling, maar goed). Daarna liet ik het nog 40 minuten staan. De bedoeling was een halfuur, maar ik vergat de tijd… In totaal heeft de film dus 70 minuten ontwikkeld.

Ik spoelde een paar geer goed na met water, en fixeerde toen 3 minuten, met om de halve minuut een paar kiepen (en de eerste halve minuut continu). Toen nog wat spoelen, en klaar was kees.

Maagdenpalm met Minolta Dynax 7000i en Lomography Earl Grey, ontwikkeld in caffenol.

Maagdenpalm met Minolta Dynax 7000i en Lomography Earl Grey, ontwikkeld in caffenol.

Voor dat het allemaal een beetje met de losse pols ging, zijn mijn foto’s wonderbaarlijk goed gelukt. Ik denk dat dit zowaar mijn beste caffenolresultaat tot nu toe is! De foto’s hebben een stevig contrast, maar verder is de ontwikkeling prachtig egaal. Ook heb ik dit keer watervlekken weten te voorkomen (meer geluk dan wijsheid vrees ik, maar toch).

Maar één keer een goed resultaat kan natuurlijk gewoon een toevalstreffer zijn. Ik schoot dus op een druilerige zondagmiddag ook de andere helft van het rolletje vol. Toevallig had ik inmiddels ook nog een andere rol zwart-wit vol, Rollei Superpan 200 120. Wat de hel dacht ik, en knalde ook die in de caffenol.

Daar kreeg ik spijt van, want ik had de benodigde hoeveelheid ontwikkelaar niet goed uitgemikt (een 120-spoel is breder dan een 35 mm spoel…). Er was dus een strookje film niet ontwikkeld. Balen. Erger was dat er nog iets niet helemaal goed is gegaan: de negatieven zijn tamelijk dicht. Er is tegen het licht wel beeld te zien, maar verder lijken ze nogal egaal grijs. Misschien had ik de film toch langer moeten ontwikkelen, het was ten slotte 200 iso film, tegenover 100 iso van de eerdere film. Dat had ik ook van tevoren kunnen bedenken…

Bij het scannen was er gelukkig nog wel wat van te maken. Tikje apocalyptische sfeer misschien, met een wat dubieus contrast, maar het is ook weer geen totale mislukking. Wel een herinnering dat wat bij de ene film goed werkt, bij de andere niet per se succesvol hoeft te zijn.

Twente. Agfa Isolette II met Rollei Superpan 200 film ontwikkels in caffenol.

Twente. Agfa Isolette II met Rollei Superpan 200 film ontwikkels in caffenol.

Nou ja, het zij zo. Ik was in de stemming voor verdere experimenten en besloot de caffenol een tweede keer te gebruiken. Niet heel avant garde, want driekwart rol 120 film is vast niet genoeg om 650 ml ontwikkelaar uit te putten. En inderdaad. Tot mijn opluchting kwam de tweede helft van de Earl Grey er net zo goed uit als de eerste helft. Ook de ontwikkelaar deed het deze derde keer nog prima.

Typografie. Minolta AF-C met Lomography Earl Grey 100 film, ontwikkeld in caffenol.

Typografie. Minolta AF-C met Lomography Earl Grey 100 film, ontwikkeld in caffenol.

Ik beschouw de caffenol standontwikkeling hierbij als een succes.

Advertenties

Glorieuze overwinning op de caffenol

Na een aantal faliekante mislukkingen op caffenol-gebied, heb ik er eens even een paar rolletje voor uitgetrokken om het voor eens en voor altijd onder de knie te krijgen. Dat is gelukt, durf ik wel te stellen. Na een paar rolletjes experimenteren kan ik nu het volgende noteren, wat in elk geval voor mij werkt:

Lomography Earl Grey 100/Fomapan 100

5 theelepels oploskoffie
4 theelepels in de over voorgedroogde soda
1/2 theelepel ascorbinezuur (vitamine c)

Minuut of twee weken met water
20 minuten ontwikkelen – 1e minuut constant agiteren, daarna 3x per minuut
3x spoelen – water, 6x agiteren, leeg
8 minuten fixeren – 3x per minuut agiteren
spoelen: water, 3x agiteren, leeg, 6x agiteren, 12x agiteren
check of er genoeg gefixeerd is: bij melkachtige aanslag nog een paar minuten fixeren
evt. opnieuw spoelen
spoelen met drupje afwasmiddel, 24x agiteren

Lomography Lady Grey 400

Zelfde werkwijze, maar 30 minuten ontwikkelen

Olympus XA, Lomography Lady Grey 400 film, ontwikkeld in caffenol

Olympus XA, Lomography Lady Grey 400 film, ontwikkeld in caffenol

Horizon Perfekt met Fomapan 100, ontwikkeld in caffenol.

Horizon Perfekt met Fomapan 100, ontwikkeld in caffenol.

Caffenol in de herkansing

Mislukte caffenol met Reflekta II en Lomography Earl Grey 100 film.

Na de aanvankelijke redelijke resultaten van het ontwikkelen met caffenol, is het ook een paar keer finaal mislukt± totaal geen beeld op mijn negatieven. Balen natuurlijk, maar ik wilde het toch niet helemaal opgeven. Toch nog maar eens geprobeerd dus. Iemand had geroepen dat stand ontwikkelen veel beter werkte, dus vooruit, dat probeerde ik dan maar eens. Stand ontwikkelen houdt kort gezegd in dat je alleen in het begin een paar keer agiteert, en de film dan heel lang gewoon laat staan in de ontwikkelaar.

Daarbij had ik ook nog wat meer research gedaan naar mijn soda, en geconcludeerd dat ik meer soda moest hebben omdat ik gehydrateerde heb. Alles keurig afgemeten dit keer gebruikte ik voor een liter ontwikkelaar 43,2 gram soda, 10 gram ascorbinezuur, 10 gram zout (dat schijnt goed te zijn bij stand ontwikkelen, gejodeerd zout welteverstaan) en 40 gram oploskoffie.

Een minuut of vijf mijn film voorgeweekt in water (het water dat ik er daarna uitgoot was knalgroen geworden, dat schijnt normaal te zijn, maar aanvankelijk schrok ik er natuurlijk nogal van. Hogere iso film schijnt roze af te geven, 100 iso groen.). Toen de ontwikkelaar erin, 10 keer agiteren, en een uur laten staan op 22 graden.

Het resultaat: volslagen blanco negatieven, met alleen aan de randjes waar hij in de spoel had gezeten een heel klein beetje beeld. Kut. Ik heb de film toch nog door de scanner getrokken en er wat beeld uit weten te peuren, maar we kunnen het desalniettemin wel als totale mislukking kwalificeren.

Later las ik dan weer ergens dat stand ontwikkelen vooral voor hoge iso films geschikt is, en dat ik mijn 100 iso film veel langer had moeten laten staan. Tsja. Ik zal het nog wel eens proberen, maar eerst weer even een tijdje moed verzamelen voor ik weer een film riskeer.

Mislukte caffenol met Reflekta II en Lomography Earl Grey 100 film.

110 caffenol

Na de eerdere experimenten met caffenol en 110 film, besloot ik de boel te combineren, tot een 110-caffenol-experiment. Nou ja, veel viel er niet te experimenteren natuurlijk, gewoon een kwestie van het eerder uitgezochte in de praktijk te brengen. Het resultaat is gemengd. De foto’s die geslaagd zijn, zijn best goed. De ontwikkeltank was een stuk minder stoffig dit keer, dus geen door de goot getrokken negatieven. Ook heb ik wat langer ontwikkeld dit keer, dus ook geen superdunne negatieven.

Vrij geslaagde 110-foto Vrij geslaagde 110-foto

Maarrrrrrr… Het oude 110-probleem: rare melkachtige vlekken op mijn negatieven. Ik heb mij inmiddels laten uitleggen dat het een probleem met het fixeren is. Alleen, het lukt me niet om het op te lossen. Misschien toch langer fixeren? De temperatuur was een graadje te koud, misschien heb ik toch niet genoeg gecompenseerd. Nou was dit mijn laatste 110 zwart-witrolletje, en ik heb nog twee kleurenrolletjes. Als die ook mislukken dan hang ik mijn 110-camera’s lekker aan de wilgen en bestel ik zker geen nieuwe rolletjes meer. Want steeds weer mislukte foto’s, daar wordt een mens ook niet vrolijk van.

Niet supergoed ontwikkelde 110-foto Maar deels gefixeerde 110-foto

Caffenol

Het is een beetje de omgekeerde wereld, eerst met ‘echte’ chemicaliën aan de slag om cyanotypes te maken, en dan pas het relatief eenvoudige caffenol proberen… Nou ja, om eerlijk te zijn had ik het al eens eerder geprobeerd, maar toen was het mislukt. De caffenol dus, films ontwikkelen met koffie. In theorie erg makkelijk.

Wat je nodig hebt:

– de gebruikelijke rommel: wisselzak, ontwikkeltank, spoel, maatbekers en dergelijke.

– oploskoffie

– soda

– vitamine C, ofwel ascorbinezuur

Caffenol ingredienten

Ik volgde het recept van Photojojo: 350 ml water, 5 theelepels oploskoffie, 3,5 theelepels soda en 0,5 theelepel ascorbinezuur. De massive dev chart vertelde me dat mijn Ilford FP4+ film 12 minuten moest ontwikkelen. Het hele proces liep toen als volgt:

Ontwikkelaar

  • 1 minuut continu agiteren (rustig ondersteboven keren en weer terug)
  • 11 minuten 3x per minuut agiteren
  • ontwikkelaar weggieten (in tegenstelling tot normale ontwikkelaar kan dit gewoon door de gootsteen)

Water

  • 6 keer agiteren en weggieten
  • herhaal 2 x

Fixeer (dit moet wel de gewone chemie zijn helaas)

  • 5 minuten 3x per minuut agiteren
  • fixeer weggieten (terug in de maatbeker om nog eens te gebruiken, of bij het chemisch afval)

Water

  • 3x agiteren en weggieten
  • 6x agiteren en weggieten
  • 12x agiteren en weggieten
  • beetje afwasmiddel erbij en 24x agiteren

Was nog een beetje gedoe, want mijn tanks zijn geschikt voor de Jobo, en hebben geen waterdichte dop. Met wat improviseren met een ballon en een elastiekje lukte het toch.

Geïmproviseerde dop.

Het resultaat: mwa. De negatieven waren ontwikkeld (hoera!), maar niet helemaal goed, er zat een melachtige laag overheen (shit!). De internets vertelde me dat dat aan de fixeer ligt, en dat ik de boel gewoon kan laten drogen en opnieuw fixeren (hoera!).

Het resultaat varieert van heel acceptabel tot vrij matig:

Vrij acceptabele caffenol-foto

Vrij matige caffenol-foto

Er is dus nog ruimte voor verbetering. De volgende keer iets langer ontwikkelen bijvoorbeeld, want de negatieven waren vrij dun. En mijn ontwikkeltank eerst beter stofvrij maken, want het ziet er wel een beetje uit of ik mijn negatieven drie keer door de goot getrokken heb. En iets meer fixeer gebruiken, want bij het met de hand ontwikkelen komt de film geloof ik wat minder goed onder water te staan dan in de draaiende jobo. Of het gewoon eens in de Jobo proberen natuurlijk. Kortom, er valt nog veel te experimenteren! Mara het begin is goed.